محتوای سوره دهر

اين سوره از يك نظر به پنج بخش تقسيم مى شود:
در بـخـش اول از آفرينش انسان و خلقت او از نطفه (امشاج مختلط) و سپس هدايت و آزادى اراده او سخن مى گويد .
در بخش دوم سخن از پاداش ابرار و نيكان است كه شان نزول خاصى درمورد اهل بيت (ع ) دارد كه به آن اشاره خواهد شد .
در بخش سوم دلائل استحقاق اين پاداشها را در جمله هايى كوتاه و مؤثر بازگو مى كند .
در بـخـش چهارم به اهميت قرآن و طريق اجراى احكام آن  و راه پرفراز و نشيب خودسازى اشاره شده .
و در بخش پنجم سخن از حاكميت مشيت الهى (در عين مختار بودن انسان )به ميان آمده است .
براى اين سوره نامهاى متعددى است كه مشهورترين آنها سوره انسان و سوره دهر و سوره هل اتی است كه هركدام از آنها از يكى از كلمات اوایل سوره گرفته شده , هرچند در رواياتى كه بعدا در فضيلت سوره مى خوانيم تنها از هل اتـــــــی ياد شده است .

فضيلت تلاوت سوره دهر

در حـديثى از پيغمبراكرم (ص ) آمده است : كسى كه سوره هل اتى را بخواند پاداش او بر خداوند بهشت و لباسهاى بهشتى است .
و در حـديـثـى از امـام بـاقر(ع ) آمده كه يكى از پاداشهاى كسى كه سوره هل اتى را در هر صبح پنجشنبه بخواند اين است كه در قيامت با پيغمبر اكرم (ص ) خواهدبود .
با اين كه بيشترين بحثهاى اين سوره پيرامون قيامت و نعمتهاى بهشتى است ولى در آغاز آن سـخن از آفرينش انسان است چرا كه توجه به اين آفرينش زمينه ساز توجه به قيامت و رستاخيز اسـت . مـى فـرمـايد: آيا (چنين نيست كه ) زمانى طولانى بر انسان گذشت كه چيز قابل ذكرى نبود! (هل اتى على الا نسـان حين من الدهر لم يكن شيئا مذكورا)
منظور از انسان ، دراينجا نوع انسان است و عموم افراد بشر را شامل مى شود.
آيه بعد از اين مرحله نوبت آفرينش انسان و موجود قابل ذكر شدن است مى فرمايد: ما انسان را از نـطـفـه مختلطى آفريديم , و او را مى آزمائيم , (بدين جهت ) او را شنوا و بينا قرار داديم ( انا خلقنا الا نسـان من نطفة امشـاج نبتليه فجعلنـاه سميعا بصيرا )
آفـريـنـش انـسـان از نـطـفـه مخلوط ممكن است اشاره به اختلاط نطفه مرد و زن و تركيب اسـپـرم و اوول بوده باشد همان گونه كه در روايات اهل بيت (ع ) اجمالا به آن اشاره شده است .
يـا اشـاره به استعدادهاى مختلفى كه در درون نطفه از نظر عامل وراثت ازطريق ژنها و مانند آن وجـود دارد و يـا اشـاره به اختلاط مواد مختلف تركيبى نطفه است چرا كه از دهها ماده مختلف تشكيل يافته و يا اختلاط همه اينها با يكديگر.
معنى اخير از همه جامعتر و مناسبتر است .
جمله نبتليه اشاره به رسيدن انسان به مقام تكليف و تعهد و مسؤوليت وآزمايش و امتحان اسـت و از آنـجا كه آزمايش و تكليف بدون آگاهى ممكن نيست در آخر آيه اشاره به ابزار شناخت و چشم و گوش مى كند كه در اختيارانسانها قرار داده است .
و از آنجا كه تكليف و آزمايش انسان علاوه بر مساله آگاهى و ابزارشناخت نياز به دو عامل ديـگـر يـعنى هدايت و اختيار دارد اين آيه به آن اشاره كرده و مى فرمايد: ما راه را به او نـشـان داديـم , خـواه شـاكر باشد (و پذيرا گردد) ياناسپاس (انا هدينـاه السبيل اما شـاكرا واما كفورا)
هدايت در اينجا معنى وسيع و گسترده اى دارد كه هم هدايت تكوينى راشامل مى شود و هم هدايت فطرى و هم تشريعى را هرچند سوق آيه بيشترروى هدايت تشريعى است .
در ايـن آيـه اشـاره كـوتاه و پرمعنائى به سرنوشت كسانى كه راه كفر و كفران را مى پويند كـرده و مـى فرمايد: ما براى كافران زنجيرها و غلها و شعله هاى سوزان آتش آماده كرده ايم  (انا اعتدنـا للكـافرين سلا سل اغلا لا وسعيرا)
ذكر غل و زنجير و سپس شعله هاى سوزان آتش بيانگر مجازات عظيم اين گروه است كه در آيات ديگر قرآن نيز به آن اشاره شده و عذاب و اسارت درآن جمع است .

***********************************

این بحث ادامه داره در نتیجه منبعشو در ادامه می گم خدمتتون . از لطف همه ی دوستان مچکرم . این هم یه پوستر تقدیم به شما :

می دونم پوسترام دارن بد می شند .. آخه من مسافرتم ... این مطالبو قبلا آماده کرده بودم ... انشاالله تو مطلب بعدی از خجالتتون در میام .... یا علی

نوشته شده توسط مرجان در 86/06/15 |